{"id":23,"date":"2024-09-17T10:11:02","date_gmt":"2024-09-17T08:11:02","guid":{"rendered":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/?page_id=23"},"modified":"2026-07-07T13:20:17","modified_gmt":"2026-07-07T11:20:17","slug":"co-to-jest-slad-po-mezuzie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/","title":{"rendered":"Co to jest \u015blad po mezuzie?"},"content":{"rendered":"\n
\n

Wprowadzenie<\/h2>\n\n\n\n

Ciekawi Ci\u0119, czym jest \u015blad po mezuzie i dlaczego ma on wa\u017cne znaczenie historyczne? Ten wyj\u0105tkowy \u015blad to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko wyblak\u0142y kontur na o\u015bcie\u017cnicy \u2013 to milcz\u0105cy \u015bwiadek \u017cydowskiego \u017cycia rodzinnego i dziedzictwa w Polsce. Zrozumienie, czym jest \u015blad po mezuzie pozwala odkry\u0107 poruszaj\u0105ce historie z przesz\u0142o\u015bci i rzuca \u015bwiat\u0142o na utracone tradycje.
\u015alady te daj\u0105 rzadk\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odmalowania polsko-\u017cydowskiego pejza\u017cu historycznego na nowo.<\/p>\n\n\n\n

Co to jest mezuza?<\/h2>\n\n\n\n

Mezuza to zw\u00f3j pergaminu zawieraj\u0105cy fragmenty biblijnej modlitwy pochodz\u0105cej z Ksi\u0119giPowt\u00f3rzonego Prawa (6,4\u20139 i Ksi\u0119ga Powt\u00f3rzonego Prawa 11,13\u201321)stanowi\u0105ce cz\u0119\u015b\u0107modlitwySzema Jisraelzapisane na jednym kawa\u0142ku pergaminu w jednej kolumnie, w dwudziestudw\u00f3ch, r\u00f3wnomiernie rozmieszczonych wersach. Pocz\u0105tek modlitwy:S\u0142uchaj, Izraelu! HaSzem!B\u00f3g nasz, HaSzem jest Jedyny.B\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 HaSzem Boga twego!

Zwoje umieszcza si\u0119 w pojemniku z liter\u0105 szin, kt\u00f3ra jest jednym z imion Boga \u2013 Szaddaj. W domumezuz\u0119 zawiesza si\u0119 po prawej stronie wszystkich o\u015bcie\u017cnic, mniej wi\u0119cej na wysoko\u015bci 2\/3o\u015bcie\u017cnicy opr\u00f3cz drzwi do toalety. Jest to bardzo wa\u017cny symbol \u017cydowskiego domu, poniewa\u017cprzypomina o przestrzeganiu praw Tory. W tradycji przedwojennej, mezuzy by\u0142y umieszczane wewg\u0142\u0119bieniach o\u015bcie\u017cnicy. Z tego powodu wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015blad\u00f3w po mezuzach to wg\u0142\u0119bienia wfutrynach<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Hands<\/figure>\n\n\n\n
\n

Typowa, przedwojenna mezuza sk\u0142ada si\u0119z kilku element\u00f3w:<\/h2>\n\n\n\n

1<\/strong> – Metalowa p\u0142ytka zakrywaj\u0105ca pojemnik z zwojem mezuzy, umieszczonym we wn\u0119ce o\u015bcie\u017cnicy. Na p\u0142ytce widnieje litera Szin.
Najcz\u0119\u015bciej wykonana z miedzi albo mosi\u0105dzu, rzadziej ze stali.<\/p>\n\n\n\n

2<\/strong> – Wg\u0142\u0119bienie w o\u015bcie\u017cnicy, w kt\u00f3rym umieszczana jest mezuza<\/p>\n\n\n\n

3<\/strong> – Dodatkowy pojemnik, w kt\u00f3rym umieszczano zw\u00f3j mezuzy. Pojemnik ten by\u0142 wykonany z cyny. Widoczna litera szin.<\/p>\n\n\n\n

4<\/strong> – Zrolowany zw\u00f3j mezuzy wykonany z pergaminu czyli sk\u00f3ry kozy. Zw\u00f3j mezuzy jest napisany r\u0119cznie przez sofera \u2013 czyli osob\u0119 bieg\u0142\u0105 w kaligrafii hebrajskiej. Na odwrocie pergaminu widnieje litera szin. Mezuza musi by\u0107 zamontowana w spos\u00f3b trwa\u0142y, najlepiej za pomoc\u0105 gwo\u017adzi, tak by nie mo\u017cna by\u0142o jej oderwa\u0107 bez narz\u0119dzi lub u\u017cycia si\u0142y. Klaf nie mo\u017ce by\u0107 u\u0142o\u017cony w obudowie w taki spos\u00f3b, by tekst by\u0142 odwr\u00f3cony (czyli by dolne wersy by\u0142y na g\u00f3rze). Zw\u00f3j wk\u0142adany do obudowy powinien by\u0107 zrolowany w taki spos\u00f3b, by przy rozwijaniu pojawia\u0142y si\u0119 pocz\u0105tki werset\u00f3w, a nie ich zako\u0144czenia. Mezuza powinna by\u0107 zamontowana w wej\u015bciu do ka\u017cdego budynku czy lokalu s\u0142u\u017c\u0105cego celom mieszkalnym. Podczas monta\u017cu mezuzy do futryny wypowiadana jest formu\u0142a: \u201eB\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b, Bo\u017ce, nasz Panie, Kr\u00f3lu wszech\u015bwiata, kt\u00f3ry\u015b u\u015bwi\u0119ci\u0142 nas Swoimi przykazaniami i nakaza\u0142 nam umieszcza\u0107 mezuzy\u201d<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Disassembled<\/figure>\n\n\n\n
\n

Jak wygl\u0105da\u0142y mezuzy przed wojn\u0105?<\/h2>\n\n\n\n

Z zewn\u0105trz widoczna by\u0142a p\u0142ytka, w kt\u00f3rej zw\u00f3j by\u0142 umieszczony we wn\u0119ce o\u015bcie\u017cnicy. Na p\u0142ytce widnieje litera Shin. Mezuzy mia\u0142y bardzo prymitywn\u0105 konstrukcj\u0119, ale dzi\u0119ki temu zwoje by\u0142y doskonale zabezpieczone.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Old<\/figure>\n\n\n\n
\n

Co to jest \u015blad po mezuzie?<\/h2>\n\n\n\n

\u015alady po mezuzach to miejsca, w kt\u00f3rych przed 2 Wojn\u0105 \u015awiatow\u0105 znajdowa\u0142y si\u0119 mezuzy. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Polsce mieszka\u0142o ponad 3,5 miliona \u017byd\u00f3w. Oszacowali\u015bmy, \u017ce wszystkich mezuz mog\u0142o by\u0107 kilka milion\u00f3w. 99% zosta\u0142o zniszczonych przez Niemc\u00f3w w trakcie 2 Wojny \u015awiatowej. Cz\u0119\u015b\u0107 \u015blad\u00f3w po mezuzach znikn\u0119\u0142a wraz z remontem starych budynk\u00f3w podczas wymiany drzwi.

\u015alady po mezuzach powstawa\u0142y w miejscach, gdzie przez wiele lat na framugach drzwi znajdowa\u0142y si\u0119 mezuzy \u2013 niewielkie pojemniki zawieraj\u0105ce pergamin z fragmentami Tory.
Kiedy mezuz\u0119 mocowano do drewna, kamienia lub tynku, pozostawia\u0142a ona fizyczne \u015blady: otwory po gwo\u017adziach, \u015brubach, \u015blady po kleju, odbarwienia farby czy charakterystyczne prostok\u0105tne \u201ecienie\u201d na powierzchni drzwi lub o\u015bcie\u017cnicy.

Po II wojnie \u015bwiatowej, gdy spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie zosta\u0142y wymordowane lub zmuszone do opuszczenia swoich dom\u00f3w, same mezuzy najcz\u0119\u015bciej znikn\u0119\u0142y. Pozosta\u0142y jednak materialne \u015blady ich obecno\u015bci, kt\u00f3re dzi\u015b stanowi\u0105 wa\u017cne \u015bwiadectwo dawnego \u017cycia \u017cydowskiego. Aleksander Prugar i Helena Czernek potrafi\u0105 rozpozna\u0107 takie \u015blady dzi\u0119ki ich charakterystycznemu kszta\u0142towi, po\u0142o\u017ceniu oraz por\u00f3wnaniu z innymi zachowanymi przyk\u0142adami. Na podstawie swoich bada\u0144 stworzyli Archiwum \u015alad\u00f3w Po Mezuzach.

Metaforycznie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce \u015blady po mezuzach s\u0105 jak \u201eodciski pami\u0119ci\u201d \u2013 niewielkie znaki pozostawione przez codzienno\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma, ale kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 nadal zapisana jest w tkance budynk\u00f3w i miast. S\u0105 one materialnym pomostem mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Weathered<\/figure>\n\n\n\n
\n

Symbolika mezuz<\/h2>\n\n\n\n

Zwyczajowo na odwrocie pergaminu umieszcza si\u0119 inskrypcje: hebrajskie s\u0142owo \u05e9\u05d3\u05d9 \u201eShaddai\u201d [Wszechmocny] \u2013 jedno z biblijnych imion Boga \u2013 s\u0142u\u017cy tu r\u00f3wnie\u017c jako skr\u00f3t od Shomer Daltot Yisrael, czyli \u201eStra\u017cnik bram Izraela\u201d. Wiele obud\u00f3w mezuz jest r\u00f3wnie\u017c oznaczonych hebrajsk\u0105 liter\u0105 \u05e9\u200e Shin, oznaczaj\u0105c\u0105 Shaddai.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Close-up<\/figure>\n\n\n\n
\n

Jaki jest cel mezuzy?<\/h2>\n\n\n\n

Nakaz umieszczania mezuzy ma nieustannie przypomina\u0107 cz\u0142owiekowi o przykazaniach Bo\u017cych. Jednak w p\u00f3\u017aniejszych pokoleniach mezuzy zacz\u0119to interpretowa\u0107 jako \u015brodek
anty-demoniczny, chroni\u0105cy dom przed si\u0142ami z\u0142a. Analiza por\u00f3wnawcza kultur wskazuje, \u017ce przedmioty umieszczane na progach dom\u00f3w cz\u0119sto pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 amuletu odpieraj\u0105cego szeroko rozumiane z\u0142o. Niekt\u00f3re wczesne \u017ar\u00f3d\u0142a rabiniczne wyra\u017anie potwierdzaj\u0105 wiar\u0119 w anty-demoniczn\u0105 funkcj\u0119 mezuz. Podczas gdy niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a \u017cydowskie wskazuj\u0105, \u017ce mezuz\u0119 interpretuje si\u0119 jako \u015brodek chroni\u0105cy przed boskim gniewem, inne stanowczo odrzucaj\u0105 tak\u0105 interpretacj\u0119. Wiara w ochronn\u0105 moc mezuzy jest powszechna r\u00f3wnie\u017c w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych bada\u0144 socjologicznych oko\u0142o trzech czwartych doros\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Izraela wierzy, \u017ce mezuza strze\u017ce ich dom\u00f3w jednak najbardziej powszechnym powodem zastosowania mezuzy jest wyraz to\u017csamo\u015bci \u017cydowskiej.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Quiet<\/figure>\n\n\n\n
\n

The text of mezuzah
Deuteronomy 6:4\u20139 and 11:13\u201321<\/h2>\n\n\n\n

HEAR, O ISRAEL: The LORD our God, the LORD is one. You shall love the LORD your God with all your heart and with all your soul and with all your might. And these words that I command you today shall be on your heart. You shall teach them diligently to your children, and shall talk of them when you sit in your house, and when you walk by the way, and when you lie down, and when you rise. You shall bind them as a sign on your hand, and they shall be as frontlets between your eyes. You shall write them on the doorposts of your house and on your gates.<\/p>\n\n\n\n

And it shall come to pass, if ye shall hearken diligently unto My commandments which I command you this day, to love the LORD your God, and to serve Him with all your heart and with all your soul, that I will give the rain of your land in its season, the former rain and the latter rain, that thou mayest gather in thy corn, and thy wine, and thine oil. And I will give grass in thy fields for thy cattle, and thou shalt eat and be satisfied. Take heed to yourselves, lest your heart be deceived, and ye turn aside, and serve other gods, and worship them; and the anger of the LORD be kindled against you, and He shut up the heaven, so that there shall be no rain, and the ground shall not yield her fruit; and ye perish quickly from off the good land which the LORD giveth you. Therefore shall ye lay up these My words in your heart and in your soul; and ye shall bind them for a sign upon your hand, and they shall be for frontlets between your eyes. And ye shall teach them your children, talking of them, when thou sittest in thy house, and when thou walkest by the way, and when thou liest down, and when thou risest up. And thou shalt write them upon the door-posts of thy house, and upon thy gates; that your days may be multiplied, and the days of your children, upon the land which the LORD swore unto your fathers to give them, as the days of the heavens above the earth.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Two<\/figure>\n\n\n\n
\n

Why mezuzah traces are important?<\/h2>\n\n\n\n

Synagogues and Jewish cemeteries are symbols of existence of communities and are, unlike mezuzah traces, protected by law. Traces of mezuzahs are a sign of the existence of individual families. This kind of mark on doorpost makes it possible to reconstruct family stories. Additionally, traces of mezuzahs are symbolic keyholes through which one can see the old Polish-Jewish world.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"Historic<\/figure>\n\n\n\n
\n

Where we found mezuzah traces?<\/h2>\n\n\n\n

Click for selected address to learn more.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
    \n
  1. Baranowicze, ul. Mickiewicza 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Baran\u00f3w Sandomierski, ul. Fabryczna 4<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. B\u0119dzin, ul. Pi\u0142sudskiego 12<\/a><\/li>\n\n\n\n
  4. B\u0119dzin, ul. Ko\u0142\u0142\u0105taja 14<\/a><\/li>\n\n\n\n
  5. Be\u0142z, Plac Sawenka<\/a><\/li>\n\n\n\n
  6. Bia\u0142a Podlaska, ul. Moniuszki 14\/16<\/a><\/li>\n\n\n\n
  7. Bia\u0142a Podlaska, ul. Moniuszki 14\/16<\/a><\/li>\n\n\n\n
  8. Bia\u0142a Podlaska, ul. Prosta 25<\/a><\/li>\n\n\n\n
  9. Bia\u0142owie\u017ca, ul. Stoczek 16<\/a><\/li>\n\n\n\n
  10. Bia\u0142ystok, ul. Ciep\u0142a 8<\/a><\/li>\n\n\n\n
  11. Bielsko-Bia\u0142a, ul. 11 Listopada 63<\/a><\/li>\n\n\n\n
  12. Brody, ul. Stusa 7A<\/a><\/li>\n\n\n\n
  13. Brzesko, ul. Chopina 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  14. Brze\u015b\u0107, ul. Pogranicznik\u00f3w Sowieckich 27<\/a><\/li>\n\n\n\n
  15. Brzeziny, ul. Joselewicza 2<\/a><\/li>\n\n\n\n
  16. Brzeziny, ul. Traugutta 12<\/a><\/li>\n\n\n\n
  17. Buczacz, ul. Halicka 79<\/a><\/li>\n\n\n\n
  18. Che\u0142m, ul. U\u015bci\u0142ugska 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  19. Che\u0142m, ul. U\u015bci\u0142ugska 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  20. Che\u0142m, ul. U\u015bci\u0142ugska 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  21. Che\u0142m, ul. U\u015bci\u0142ugska 3<\/li>\n\n\n\n
  22. Ch\u0119ciny, ul. Staszica 1<\/a><\/li>\n\n\n\n
  23. Chmielnik, Rynek 4<\/a><\/li>\n\n\n\n
  24. Chmielnik, Rynek 6<\/a><\/li>\n\n\n\n
  25. Chmielnik, ul. Sienkiewicza 12<\/a><\/li>\n\n\n\n
  26. Chrzan\u00f3w, ul. Krakowska 28<\/a><\/li>\n\n\n\n
  27. Chrzan\u00f3w, ul. Krakowska 28<\/a><\/li>\n\n\n\n
  28. Ciechanowiec, ul. Kozarska 1<\/a><\/li>\n\n\n\n
  29. Cz\u0119stochowa, ul. Targowa 14<\/a><\/li>\n\n\n\n
  30. Cz\u0119stochowa, ul. Krakowska 7<\/a><\/li>\n\n\n\n
  31. Dawidgr\u00f3dek, ul. Juchniewicza<\/a><\/li>\n\n\n\n
  32. Dyn\u00f3w, ul. Mickiewicza 1<\/a><\/li>\n\n\n\n
  33. Dyn\u00f3w, ul. Mickiewicza 21<\/a><\/li>\n\n\n\n
  34. Dzia\u0142oszyce, ul. Pi\u0142sudskiego 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
  35. G\u0105bin, ul. P\u0142ocka 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  36. G\u00f3ra Kalwaria, ul. Pi\u0142sudskiego 13<\/a><\/li>\n\n\n\n
  37. Grodzisk Mazowiecki, ul. 11 Listopada 6<\/a><\/li>\n\n\n\n
  38. Iwano-Frankiwsk, ul. Hetmana Mazepy 56<\/a><\/li>\n\n\n\n
  39. J\u0119drzej\u00f3w Nowy 72<\/li>\n\n\n\n
  40. Jaros\u0142aw, ul. Kasztela\u0144ska 6<\/a><\/li>\n\n\n\n
  41. Jaros\u0142aw, ul. Sobieskiego 8<\/a><\/li>\n\n\n\n
  42. Jas\u0142o, ul. Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca 10<\/a><\/li>\n\n\n\n
  43. Kalisz, ul. Chopina 12<\/a><\/li>\n\n\n\n
  44. Kielce, ul. 1 Maja 68<\/a><\/li>\n\n\n\n
  45. K\u0142odawa, Plac Wolno\u015bci 6<\/a><\/li>\n\n\n\n
  46. Ko\u0142omyja, ul. Orensztajna 10<\/a><\/li>\n\n\n\n
  47. Ko\u0142omyja, ul. Piekarska 2<\/a><\/li>\n\n\n\n
  48. Ko\u0144skie, ul. Warszawska 5<\/a><\/li>\n\n\n\n
  49. Krak\u00f3w, Plac Wolnica 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  50. Krak\u00f3w, ul. Szeroka 38<\/a><\/li>\n\n\n\n
  51. Krak\u00f3w, ul. Brzozowa 13<\/a><\/li>\n\n\n\n
  52. Krak\u00f3w, ul. Brzozowa 13<\/a><\/li>\n\n\n\n
  53. Krak\u00f3w, ul. Dietla 66<\/a><\/li>\n\n\n\n
  54. Krak\u00f3w, ul. Dietla 83<\/a><\/li>\n\n\n\n
  55. Krak\u00f3w, ul. Krakowska 13<\/a><\/li>\n\n\n\n
  56. Krak\u00f3w, ul. Orzeszkowej 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
  57. Krak\u00f3w, ul. Orzeszkowej 10<\/a><\/li>\n\n\n\n
  58. Krak\u00f3w, ul. Sebastiana 19<\/a><\/li>\n\n\n\n
  59. Krak\u00f3w, ul. Sebastiana 19<\/a><\/li>\n\n\n\n
  60. Krak\u00f3w, ul. Sebastiana 34<\/a><\/li>\n\n\n\n
  61. Krak\u00f3w, ul. J\u00f3zefa 42<\/a><\/li>\n\n\n\n
  62. Krak\u00f3w, ul. Mostowa 8<\/a><\/li>\n\n\n\n
  63. Krosno, ul. S\u0142owackiego 19<\/a><\/li>\n\n\n\n
  64. Krynki, ul. Pi\u0142sudskiego 1<\/a><\/li>\n\n\n\n
  65. Le\u017cajsk, Plac Targowy 6<\/a><\/li>\n\n\n\n
  66. Lubacz\u00f3w, ul. Wyszy\u0144skiego 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
  67. Lublin, ul. Lubartowska 47<\/a><\/li>\n\n\n\n
  68. Lutomiersk, ul. Ko\u015bciuszki 40<\/a><\/li>\n\n\n\n
  69. Lw\u00f3w, ul. Braci Rohaty\u0144c\u00f3w 21<\/a><\/li>\n\n\n\n
  70. Lw\u00f3w, ul. Braci Rohaty\u0144c\u00f3w 45<\/a><\/li>\n\n\n\n
  71. Lw\u00f3w, ul. Braci Rohaty\u0144c\u00f3w 47<\/a><\/li>\n\n\n\n
  72. Lw\u00f3w, ul. Rybna 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
  73. Lw\u00f3w, ul. Fedorowa<\/a><\/li>\n\n\n\n
  74. Lw\u00f3w, ul. Chornomorska 9<\/li>\n\n\n\n
  75. Lw\u00f3w, ul. Gonty 1<\/li>\n\n\n\n
  76. Lw\u00f3w, ul. Kniazia Lwa<\/li>\n\n\n\n
  77. Lw\u00f3w, ul. Lajnberga 9<\/li>\n\n\n\n
  78. Lw\u00f3w, ul. Ruska 4<\/li>\n\n\n\n
  79. Lw\u00f3w, ul. Starojewriejska 4<\/li>\n\n\n\n
  80. Lw\u00f3w, ul. Starojewriejska 4a<\/li>\n\n\n\n
  81. Lw\u00f3w, ul. Starojewriejska 29<\/li>\n\n\n\n
  82. Lw\u00f3w, ul. Starojewriejska 48<\/li>\n\n\n\n
  83. Lw\u00f3w, ul. U\u017chorodska 16<\/li>\n\n\n\n
  84. \u0141om\u017ca, ul. Polowa 59<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n\n\n\n
    \n
      \n
    1. \u0141owicz, ul. Browarna 11<\/a><\/li>\n\n\n\n
    2. \u0141\u00f3d\u017a, al. Armii Krajowej<\/a><\/li>\n\n\n\n
    3. \u0141\u00f3d\u017a, ul. Rewolucji 1905 r. 5<\/li>\n\n\n\n
    4. \u0141\u00f3d\u017a, ul. Rewolucji 1905 r.18<\/a><\/li>\n\n\n\n
    5. \u0141\u00f3d\u017a, ul. Wschodnia 34<\/a><\/li>\n\n\n\n
    6. \u0141\u00f3d\u017a, ul. Wschodnia 35<\/a><\/li>\n\n\n\n
    7. \u0141uck, ul. Kowelska 12<\/a><\/li>\n\n\n\n
    8. Marakesz, Maroko<\/li>\n\n\n\n
    9. Mi\u0119dzyrzec Podlaski, ul. Jatkowa 10<\/a><\/li>\n\n\n\n
    10. Mogielnica, ul. Gr\u00f3jecka 7<\/a><\/li>\n\n\n\n
    11. Nasielsk, Rynek 22<\/a><\/li>\n\n\n\n
    12. Nasielsk, ul. Starzy\u0144skiego 10<\/a><\/li>\n\n\n\n
    13. Opat\u00f3w, ul. Szeroka 5<\/a><\/li>\n\n\n\n
    14. Ostro\u0142\u0119ka, ul. Gomulickiego 20<\/a><\/li>\n\n\n\n
    15. Ostrowiec \u015awi\u0119tokrzyski, ul. 3 Maja 4<\/a><\/li>\n\n\n\n
    16. O\u015bwi\u0119cim, ul. Ks. Jana Skarbka 2<\/a><\/li>\n\n\n\n
    17. O\u015bwi\u0119cim, ul. Solskiego 4<\/a><\/li>\n\n\n\n
    18. Otwock, ul. \u015awiderska 6<\/a><\/li>\n\n\n\n
    19. Ozork\u00f3w, ul. Wyszy\u0144skiego 5<\/a><\/li>\n\n\n\n
    20. Pabianice, ul. B\u00f3\u017anicza 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
    21. Pi\u0144sk, ul. Komsomolska 23<\/a><\/li>\n\n\n\n
    22. Pi\u0144sk, ul. Komsomolska 23<\/a><\/li>\n\n\n\n
    23. Piotrk\u00f3w Trybunalski, ul. Wojska Polskiego<\/a><\/li>\n\n\n\n
    24. P\u0142ock, ul. Kwiatka 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
    25. Przemy\u015bl, ul. W\u0142adycze 17<\/a><\/li>\n\n\n\n
    26. Przeworsk, ul. Kr\u00f3tka 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
    27. Radom, ul. Wa\u0142owa 5<\/a><\/li>\n\n\n\n
    28. Radom, ul. \u017bytnia 1<\/a><\/li>\n\n\n\n
    29. Radzi\u0142\u00f3w, Plac 500-lecia 13<\/a><\/li>\n\n\n\n
    30. Radzy\u0144 Podlaski, ul. Ostrowiecka 26<\/a><\/li>\n\n\n\n
    31. Rudki, ul. Stepana Bandery 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
    32. Rudki, ul. Stepana Bandery 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
    33. Rudki, ul. Stepana Bandery 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
    34. Sambor, ul. Wuzka 4<\/a><\/li>\n\n\n\n
    35. Siedlce, ul. Soko\u0142owska 18<\/a><\/li>\n\n\n\n
    36. Sieradz, Rynek 4<\/a><\/li>\n\n\n\n
    37. S\u0142onim, ul. Komunistyczna 2<\/a><\/li>\n\n\n\n
    38. Soko\u0142\u00f3w Podlaski, ul. Wilczy\u0144skiego 4<\/a><\/li>\n\n\n\n
    39. Sosnowiec, ul. Targowa 15<\/a><\/li>\n\n\n\n
    40. Stalowa Wola, Rynek 14<\/a><\/li>\n\n\n\n
    41. Stryj, ul. Krawiecka 22<\/a><\/li>\n\n\n\n
    42. Suwa\u0142ki, Plac Marii Konopnickiej 14<\/a><\/li>\n\n\n\n
    43. Syhot Marmaroski, ul. 20 Grudnia 1984 11<\/a><\/li>\n\n\n\n
    44. SyhotMarmaroski, ul. 20 Grudnia 1984 14<\/a><\/li>\n\n\n\n
    45. Szczebrzeszyn, ul. Zwierzyniecka 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
    46. Tarnobrzeg, Rynek 13<\/a><\/li>\n\n\n\n
    47. Tarn\u00f3w, ul. Brodzi\u0144skiego 32<\/a><\/li>\n\n\n\n
    48. Tarn\u00f3w, ul. Zak\u0105tna 11<\/a><\/li>\n\n\n\n
    49. Tarn\u00f3w, ul. Zak\u0105tna 11<\/a><\/li>\n\n\n\n
    50. Tarn\u00f3w, ul. Zak\u0105tna 11<\/a><\/li>\n\n\n\n
    51. Tomasz\u00f3w Mazowiecki, ul. Jerozolimska 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
    52. Tomasz\u00f3w Mazowiecki, ul. Jerozolimska 3<\/a><\/li>\n\n\n\n
    53. Ulan\u00f3w, Rynek 11<\/a><\/li>\n\n\n\n
    54. U\u017chorod, ul. Gagarina 347<\/a><\/li>\n\n\n\n
    55. Warszawa, ul. Brzeska 18<\/a><\/li>\n\n\n\n
    56. Warszawa, ul. Brzeska 18<\/a><\/li>\n\n\n\n
    57. Warszawa, ul. Brzeska 18<\/li>\n\n\n\n
    58. Warszawa, ul. Brzeska 18<\/li>\n\n\n\n
    59. Warszawa, ul. Pr\u00f3\u017cna 14<\/a><\/li>\n\n\n\n
    60. Warszawa, ul. Twarda 28<\/a><\/li>\n\n\n\n
    61. Warszawa, ul. Twarda 28<\/li>\n\n\n\n
    62. Warszawa, ul. Twarda 28<\/li>\n\n\n\n
    63. Warszawa, ul. Walic\u00f3w 10<\/li>\n\n\n\n
    64. Warszawa, ul. Walic\u00f3w 10<\/li>\n\n\n\n
    65. Warszawa, ul. Walic\u00f3w 14<\/a><\/li>\n\n\n\n
    66. Warszawa, ul. Wile\u0144ska 7<\/a><\/li>\n\n\n\n
    67. Warszawa, ul. Wile\u0144ska 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
    68. Warszawa, ul. Z\u0105bkowska<\/a><\/li>\n\n\n\n
    69. Warta, ul. Targowa 10<\/a><\/li>\n\n\n\n
    70. Wieliczka, ul. Sikorskiego 7<\/a><\/li>\n\n\n\n
    71. Wojs\u0142awice, Rynek 58<\/a><\/li>\n\n\n\n
    72. Wojs\u0142awice, Rynek 58<\/a><\/li>\n\n\n\n
    73. Wojs\u0142awice, Rynek 58<\/a><\/li>\n\n\n\n
    74. Wroc\u0142aw, ul. W\u0142odkowica 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
    75. Wroc\u0142aw, ul. W\u0142odkowica 9<\/a><\/li>\n\n\n\n
    76. Wroc\u0142aw, ul. W\u0142odkowica 9<\/li>\n\n\n\n
    77. Zamo\u015b\u0107, ul. Spadek 27<\/a><\/li>\n\n\n\n
    78. Zamo\u015b\u0107, ul. Spadek 27<\/a><\/li>\n\n\n\n
    79. Zdu\u0144ska Wola, ul. Getta \u017bydowskiego 7<\/a><\/li>\n\n\n\n
    80. Zgierz, ul. 1 Maja 29<\/a><\/li>\n\n\n\n
    81. \u017b\u00f3\u0142kiew, ul. Zaporiwska 1<\/a><\/li>\n\n\n\n
    82. \u017barki, Stary Rynek 15\/17<\/a><\/li>\n\n\n\n
    83. \u017barki, Stary Rynek<\/li>\n\n\n\n
    84. \u017belech\u00f3w, Rynek 4<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
      \"Vintage<\/figure>\n\n\n\n
      \n

      Czym jest \u015blad po mezuzie?
      Przewodnik po znaczeniu.
      Opracowanie:
      Aleksander Prugar i Helena Czernek<\/p>\n\n\n\n

      Znaczenie \u015bladu po mezuzie: fundamenty utraconej tradycji<\/h2>\n\n\n\n

      \u015alad po mezuzie to fizyczny \u015blad lub odcisk pozostawiony na o\u015bcie\u017cnicy w miejscu, gdzie niegdy\u015b wisia\u0142a mezuza czyli pojemnik zawieraj\u0105cy zw\u00f3j z biblijn\u0105 modlitw\u0105. Pozosta\u0142o\u015bci po gwo\u017adziach mocuj\u0105cych, rowki lub wyblak\u0142a farba cz\u0119sto wskazuj\u0105 miejsce, w kt\u00f3rym przymocowano mezuz\u0119. Dzisiaj \u015blady te s\u0142u\u017c\u0105 jako milcz\u0105cy \u015bwiadkowie historii i maj\u0105 kluczowe znaczenie dla odtworzenia historii Polskich \u017byd\u00f3w a w szerszej perspektywie, utrwalania historii Polski jako kraju-ofiary niemieckiej okupacji.<\/p>\n\n\n\n

      Materia\u0142y i techniki zwi\u0105zane ze \u015bladami po mezuzach.<\/h2>\n\n\n\n

      Historyczne pojemniki na mezuz\u0119 wykonywano z mosi\u0105dzu, cyny, miedzi, a nawet drewna. Zabronione by\u0142o wykonywanie mezuz z metali \u017celaznych, poniewa\u017c rdza ma odczyn zasadowy -bardzo szkodliwy dla pergaminu.

      Pojemniki w kt\u00f3rych umieszczano zwoje mezuz mia\u0142y r\u00f3\u017cnorodne kszta\u0142ty \u2013 od minimalistycznych form w stylu art d\u00e9co po bardziej wyszukane projekty \u2013 jednak we wszystkich przypadkach priorytetem by\u0142a trwa\u0142o\u015b\u0107 i ochrona pergaminu. Metalowe p\u0142ytki chroni\u0142y pojemnik i zaznacza\u0142y o\u015bcie\u017cnic\u0119, a rowki lub gwo\u017adzie mocno utrzymywa\u0142y wszystkie elementy na miejscu. Na terenach Polski mezuzy by\u0142y w znaczniej cz\u0119\u015bci bardzo proste gdy\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 Polskich \u017byd\u00f3w by\u0142a w znaczniej cz\u0119\u015bci niezamo\u017cna. Najcz\u0119\u015bciej mezuzy umieszczano wewn\u0105trz futryny. By\u0142o to najbardziej ekonomiczne rozwi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n

      Rozpoznawanie \u015blad\u00f3w mezuz: jak je identyfikowa\u0107 i rejestrowa\u0107?<\/h2>\n\n\n\n

      Nie ka\u017cdy \u015blad na starej o\u015bcie\u017cnicy to \u015blad po mezuzie. Nale\u017cy szuka\u0107 wzor\u00f3w zgodnych z historycznym sposobem mocowania: po prawej stronie o\u015bcie\u017cnicy, mniej wi\u0119cej w dw\u00f3ch trzecich wysoko\u015bci od pod\u0142ogi. \u015alady po mezuzach obejmuj\u0105 ma\u0142e rowki, otwory po gwo\u017adziach lub charakterystyczne kontury w drewnie. W MI POLIN cz\u0119sto por\u00f3wnujemy znaleziska z udokumentowanymi w przesz\u0142o\u015bci przyk\u0142adami i fotografiami, aby potwierdzi\u0107 identyfikacj\u0119 \u015blad\u00f3w po mezuzach.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Wprowadzenie Ciekawi Ci\u0119, czym jest \u015blad po mezuzie i dlaczego ma on wa\u017cne znaczenie historyczne? Ten wyj\u0105tkowy \u015blad to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko wyblak\u0142y kontur na o\u015bcie\u017cnicy \u2013 to milcz\u0105cy \u015bwiadek \u017cydowskiego \u017cycia rodzinnego i dziedzictwa w Polsce. Zrozumienie, czym jest \u015blad po mezuzie pozwala odkry\u0107 poruszaj\u0105ce historie z przesz\u0142o\u015bci i rzuca \u015bwiat\u0142o na utracone […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-23","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nCo to jest \u015blad po mezuzie?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W Muzeum Mezuzy poznaj znaczenie motyw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na mezuzy. Odkryj \u017cydowskie symbole zwi\u0105zane z przesz\u0142o\u015bci\u0105 Warszawy oraz historie zachowanych mezuzy.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Co to jest \u015blad po mezuzie?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W Muzeum Mezuzy poznaj znaczenie motyw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na mezuzy. Odkryj \u017cydowskie symbole zwi\u0105zane z przesz\u0142o\u015bci\u0105 Warszawy oraz historie zachowanych mezuzy.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mezuzah Museum\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-07T11:20:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"16 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/\",\"name\":\"Co to jest \u015blad po mezuzie?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg\",\"datePublished\":\"2024-09-17T08:11:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-07T11:20:17+00:00\",\"description\":\"W Muzeum Mezuzy poznaj znaczenie motyw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na mezuzy. Odkryj \u017cydowskie symbole zwi\u0105zane z przesz\u0142o\u015bci\u0105 Warszawy oraz historie zachowanych mezuzy.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1080,\"caption\":\"Hands hold a mezuzah scroll inscribed with Deuteronomy verses, an important mezuzah trace symbol placed on Jewish doorframes\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Co to jest \u015blad po mezuzie?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"Mezuzah Museum\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"Mezuzah Museum\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/mm-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/mm-logo.svg\",\"caption\":\"Mezuzah Museum\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mezuzahmuseum.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Co to jest \u015blad po mezuzie?","description":"W Muzeum Mezuzy poznaj znaczenie motyw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na mezuzy. Odkryj \u017cydowskie symbole zwi\u0105zane z przesz\u0142o\u015bci\u0105 Warszawy oraz historie zachowanych mezuzy.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Co to jest \u015blad po mezuzie?","og_description":"W Muzeum Mezuzy poznaj znaczenie motyw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na mezuzy. Odkryj \u017cydowskie symbole zwi\u0105zane z przesz\u0142o\u015bci\u0105 Warszawy oraz historie zachowanych mezuzy.","og_url":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/","og_site_name":"Mezuzah Museum","article_modified_time":"2026-07-07T11:20:17+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"16 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/","url":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/","name":"Co to jest \u015blad po mezuzie?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg","datePublished":"2024-09-17T08:11:02+00:00","dateModified":"2026-07-07T11:20:17+00:00","description":"W Muzeum Mezuzy poznaj znaczenie motyw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na mezuzy. Odkryj \u017cydowskie symbole zwi\u0105zane z przesz\u0142o\u015bci\u0105 Warszawy oraz historie zachowanych mezuzy.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/#primaryimage","url":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg","contentUrl":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/ZARKI-MEZUZA004-kopia.jpg","width":1920,"height":1080,"caption":"Hands hold a mezuzah scroll inscribed with Deuteronomy verses, an important mezuzah trace symbol placed on Jewish doorframes"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/co-to-jest-slad-po-mezuzie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Co to jest \u015blad po mezuzie?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/","name":"Mezuzah Museum","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/#organization","name":"Mezuzah Museum","url":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/mm-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/mm-logo.svg","caption":"Mezuzah Museum"},"image":{"@id":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23"}],"version-history":[{"count":62,"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":601,"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions\/601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mezuzahmuseum.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}